Bir Viking Mangası: Vinland Saga

Sagalarda anlatılan olayların tarihsel gerçeklerle uyumu, yani bu olayların hangi düzeyde yoruma tabi tutulduğu hakkındaki tartışmalar ilgili bilim çevrelerinde öteden beri yürütülür. Vinland Saga mangası bunu bir adım ileri taşıyor ve sagalardan yola çıkıp yeni bir dünya yaratıyor. Dolayısıyla yorumun yorumu halindedir. Hoş, kamusal zihnin bir parçası olarak insanların tek tek zihinlerinden imbiklenen tarihsel gerçeklikler de bütünsel manada bir çeşit yorum değil midir? Ama bu başka bir yazının konusu, belki bir ara bunu da tartışırız bu platformda. Biz ilk elde Selahattin Özkan arkadaşımızın Vinland Saga mangasını tanıtan yazısını sunuyoruz sizlere. İyi okumalar.

*    *    * 

Son yıllarda Viking efsaneleri ve İskandinav sagaları popüler çalışmalarda sıklıkla kullanılmaya başladı. Sinema filmlerinden televizyon dizilerine kadar birçok alanda Vikinglerle ilgili çeşitli yapımlar artarak kendisini gösteriyor. Çizgi roman dünyasında da Vikinglere oldukça yoğun bir ilgi var. Uzakdoğu’dan esen ve tüm dünyayı saran manga rüzgarları Vikingleri de kapsıyor. Edebi nitelikleri, görsel cazibeleri ve mucizevi yaratıcılıkları ile mangaların Vikinglerin gizemlerle dolu dünyasından uzak durması beklenemezdi elbette. İşte bu yazımızda Viking dünyasını çizgi dünyası ile birleştiren önemli bir yapım olan, ödüllü çizer Makoto Yukimura’nın Vinland Saga isimli mangasını inceleyeceğiz.

sdedsa

Yayımına 2005’te başlanan ve şu ana kadar 17 cilt ve 128 bölümü piyasaya sürülen seri yayınlanmaya hala devam ediyor. Vinland Saga mangasını her ne kadar Viking akademisyenleri bir başka gözle okuyacak olsa da temelde bu bir aksiyon mangası ve bolca kurgusal öğe mevcut. Nitekim yazarı Makoto Yukimura da 2008 yılında yaptığı bir röportajda cesaret ve adalet temalarının sanatını etkilediği belirtmiş. Bunun yanı sıra Makoto Yukimura öyküye başlamadan önce, 2003 yılında, İzlanda’da bulunmuş ve ada halkının Viking mirasından çok etkilenmiş. Seri içerisinde zaman zaman üretim sürecine dair deneyimlerini de paylaşmış olması sayesinde Vinland Saga mangasıyla yazar arasındaki ilişkiyi de öğrenmiş oluyoruz.

Vinland Saga, Dan Kralı Sveinn Tjúguskegg’in İngiltere’yi fethinden itibaren başlıyor. Çizer anlattığı öyküde 13. yüzyılda yazıya geçirilen Vinland Sagaları’nı esas almaktaysa da kurgudan yoksun katıksız bir tarih metni yaratmış değildir. Flateyjarbók, Grönlandlıların Sagası ve Kızıl Erik’in Sagası’ndan alıntılar yapmakla birlikte öykü temel olarak tarihsel gerçekliğe yüzde yüz bağlı gitmemekte, kurgusal yapının temelini oluşturan sagalardaki tarihsel anlatılardan yola çıkarak Vikingleri ve onların yaşam stilini tanıtmayı amaç edinmektedir.

2

“Spoiler” vermekten imtina etsek de konunun kokusunu biraz aldırmak isteriz. Her şey İngiltere’deki küçük bir Viking kolonisinde başlar. Askeladd isimli bir komutanın yönettiği askeri bir birlikte kanı damarlarında hızlı akan genç Thorfinn de bulunmaktadır. Askeladd ve beraberindekiler bir Frank birliğinin yaptığı askeri kuşatmaya destek olmayı teklif ederler. Franklarda uzayan kuşatmayı Viking askeri becerisiyle alt etme düşüncesi baskın gelir ve Askeladd Türk okuyucuların kendisini yabancı hissetmeyeceği bir taktikle hem Frankları hem de kuşatma altındakileri şaşırtır. Genelde karşımıza çıktığı gibi kurgusal sorunların arkasında bireysel bağlantılar yatmaktadır. Hikâye ilerledikçe öğreniriz ki Askeladd ile Thorfinn arasında da böyle bir bağlantı vardır. Bu bağlantının ne olduğunu, merak edip okuyacaklara bırakalım ama ikilinin arasındaki gerilimin öykünün temel dramatik unsurlarından birisi haline geldiğini söylemeden de geçmeyelim.

Main

Askeladd’ın birliği çerçevesinde Vikinglerin yaşayışlarını ve Avrupa’yı nasıl bir uçtan bir uca dolaştıklarına dair ayrıntıları da öğreniriz. Askeladd, Danların Londra Kuşatması’nda da yer alır. Danların kuşatmasında Torkel Höge (Uzun Thorkell) başı çekmektedir. Askeladd başarısızlık ihtimalini görünce sahadan ayrılır ve böylece Torkel ile Thorfinn’in bir araya gelişi gerçekleşir. Seri boyunca karşılaşacağımız yegâne tarihi kişilik Torkel değildir elbette.  Knut’tan Halfdan’a, Çatal Sakallı Sweyn’den Kızıl Erik’e kadar diğer birçok tarihi kişilik mangada yer edinmektedir. Kuzey mitolojisine dair ne varsa, tanrılar, devler ve olmayan ülkelere kadar, öyküye sindirilmiş durumdadır. Kuzey halklarının yarı-efsanevi öyküleri, mitolojik inançları ve Hıristiyanlığa geçişlerinde yaşadıkları tecrübeleri ile Berserker’den Askeladden’e kadar çok çeşitli konular serinin kurgusal yapısı içinde kendisine yer bulabilmiştir. Serinin merak unsurunu fazla da yitirmemesi için ilgilenenleri bu noktada bir kez daha bu mangayı okumaya davet edelim.

vinland-saga-136981

Vikinglerle ilgili birçok tarihsel bilginin kurgusal düzlemde ve arka planında eğlenceli bir dokuyla okuyucuya aktarıldığı Vinland Saga esasen Japonca ve İngilizce olarak yayınlanmıştır. Manganın Japonya’da büyük bir başarı gösterdiğini de söylemek lazım. İlk beş cildi 1 milyonun üzerinde satan seri ve yazarı birçok ödülü de evine götürmüştür. Türkçesi internetteki malum ortamlarda bulunabilen serinin ülkemizde satışı ise ne yazık ki yoktur.

Aslında Japon okuyucusu Viking mitolojisi ve tarihine çok da uzak değildir. Doksanlı yılların sonundan itibaren devam eden ve Kentaro Miura’nın imzasını taşıyan ve televizyona da uyarlanan Berserk mangası da ülkede oldukça popülerdir. Bu mangayı da bir başka yazıda tanıtacağımızı belirterek şimdilik bir nokta koyalım.

Vinland-Saga-v02-p235

[ KÜNYE ]

Eserin Orijinal Adı: Vinrando Saga

Yayıncı: Kodansha

Yazar/Çizer: Makoto Yukimura

İngilizce Çevirmen: Stephen Paul

(Özgün İzlanda saga metnini okumak için şuraya gidiniz)

Selahattin Özkan